|
Vật chất có thể nhận biết bằng cách quan sát các hiện tượng hoặc bằng cách suy luận. Ánh sáng có thể được thấy dưới dạng hạt hoặc là sóng. Đánh giá một quốc gia, người ta thường nhìn vào bản Hiến pháp bởi vì nó là một hệ thống quy định những nguyên tắc chính trị căn bản và thiết lập thủ tục, quyền hạn và trách nhiệm của một chính quyền. Bởi vậy, tất cả các quốc gia đều rất cần có bản Hiến pháp dân chủ thể hiện nhà nước pháp quyền.
Quốc hội có chủ trương sửa lại Hiến pháp năm 1992, không những là cơ sở để sửa những luật cơ bản về tổ chức bộ máy nhà nước, cơ chế bảo vệ Hiến pháp và quyền bầu cử mà còn là cơ hội để rà soát, đánh giá lại toàn bộ về bản Hiến pháp đối với yêu cầu hội nhập và phát triển của đất nước. Hiến pháp là một văn kiện thiêng liêng của mỗi quốc gia, là văn bản tối cao của pháp luật quy định những vấn đề cơ bản nhất của nhà nước đó. Bản chất của Hiến pháp là những quy định pháp luật mà văn bản pháp luật là những điều quy tắc ứng xử , bắt buộc đối với mọi đối tượng sống trên lãnh thổ nhà nước cho nên khi sửa phải rất thận trọng, bài bản, khoa học và thực tế. Hiến pháp của một quốc gia là tiếng nói của nhân dân, của dân tộc làm chủ quốc gia đó. Người đứng ra nói trong Hiến pháp là dân tộc, từng câu, từng chữ, từng lời trong Hiến pháp là câu, là chữ, là lời của dân tộc, biểu thị sự lựa chọn và quyết định của dân tộc, ý chí và tâm nguyện của dân tộc.
|
|
Đọc thêm...
|
|
|
Khái niệm
Chủ nghĩa Hiến pháp trong tiếng Anh là Constitutionalism; có người dịch là chủ nghĩa hợp hiến, có người dịch là “chủ nghĩa hiến pháp”, có người dịch là “chủ nghĩa lập hiến”. Theo quan điểm của tôi, dịch là “chủ nghĩa hiến pháp” đúng hơn, bao quát hơn.
Nội hàm của khái niệm “chủ nghĩa” đang là một trong những vấn đề rất lớn trong lý luận của khoa học pháp lý hiện nay ở Việt Nam. Từ điển Bách khoa định nghĩa: Chủ nghĩa là học thuyết hay một hệ thống lý luận về chính trị, triết học, kinh tế, văn hóa, nghệ thuật thể hiện bằng quan niệm, quan điểm, lập trường, khuynh hướng, phương pháp luận, phương pháp sáng tác… do một người hoặc một tập thể các nhóm người đề xướng[1]. Từ điển Chính quyền và Chính trị Hoa Kỳ của Jay M. Shafritz ghi:“Chủ nghĩa Hiến pháp là sự phát triển của những tư tưởng hợp hiến qua nhiều thời đại. Trong khi lý luận cổ điển về hiến pháp thường phải quay về với những tư tưởng của Aristotle, thì của lý luận hiến pháp hiện đại lại xuất phát từ những tư tưởng khế ước xã hội thế kỷ 17. Những biểu hiện đặc trưng của hiến pháp là khái niệm về một Chính phủ hữu hạn mà thẩm quyền tối hậu của nó luôn luôn phải tuân thủ sự đồng ý của những người bị cai trị”.
|
|
Đọc thêm...
|
|
Tại sao nền dân chủ lại tuyệt vời?
Một nền dân chủ hoạt động hoàn hảo là một chế độ cho bạn được quyền tự do nhiều nhất, an ninh xã hội tốt nhất, cơ hội lớn nhất và đem lại sự sung túc cho cuộc sống nhiều nhất. Đây là một cơ chế xã hội ổn định nhất, và đem lại nhiều ích lợi nhất về lâu, về dài.
Ở một xã hội dân chủ, bạn có thể theo tôn giáo mà bạn cảm thấy có ý nghĩa, và bạn có thể tự do lựa chọn bạn đời cũng như sự học hành của mình. Bạn có quyền nghe loại nhạc mình thích, cũng như xem các loại phim, đọc các loại sách mà bạn muốn. Bạn có quyền tự do đi lại ở bất cứ nơi nào mà không cần phải có giấy phép. Bạn cũng có sự tự do lựu chọn quần áo mà bạn mặc.
Nếu bạn thuộc một nhóm thiểu số hoặc dân tộc thiểu số, bạn sẽ được bảo vệ trước những đối xử bất công, và bạn có quyền bình đẳng giống như tất cả mọi người khác khi tham gia vào chính trị và tạo ảnh hưởng tới các quyết định.
|
|
Đọc thêm...
|
Mỗi dân tộc đều chọn riêng con đường xây dựng và phát triển đất nước. Mấy nghìn năm văn hiến, các thế hệ cha ông đã trải qua nhiều thử thách và hy sinh để nối liền đất nước Việt Nam từ Ải Nam Quan đến Mũi Cà Mau. Mỗi thăng trầm đều sáng ngời tinh thần tự chủ và độc lập dân tộc.
Thế nhưng xã hội Việt Nam ngày nay đang phải chịu nhiều gánh nặng, bất công tràn lan, thậm chí còn đứng trước lâm nguy! Bắt đầu từ áp dụng lý luận và mô hình đến hình thành định hướng và chủ trương, đời sống xã hội đã và đang có nhiều biểu hiện chệch hướng.
Những trang sách trong tác phẩm “Con đường Việt Nam” với lối viết đan xen văn hóa – sử – chính trị, sẽ đưa chúng ta hành trình qua các chặng đường và cùng gặp nhau ở một hướng mở mới: thượng tôn pháp luật, tôn trọng sự thật, công bằng xã hội…
Con đường đã rõ ngay trước mặt. Từ nhận thức đó, việc xây dựng một Nhà nước Việt Nam pháp trị, hội nhập và nhân bản là cần thiết.
NXB Thời Đại Mới
Ngày 16 tháng 3 năm 2010
|
|
Đọc thêm...
|
|
Nguyễn Trang Nhung
(Bạn đọc có thể tham khảo các ý kiến hoặc tranh luận với tác giả tại Talawas)
1. Bài viết này chỉ ra những lý lẽ và phân tích nhằm tìm giải đáp cho câu hỏi được nêu trong tựa đề. Với bài viết này, tôi hi vọng sẽ tháo gỡ được hoàn toàn (hoặc phần lớn) băn khoăn của không ít người về mối liên hệ giữa Dân chủ và Dân trí.
Nhiều người cho rằng để có dân chủ cần có dân trí cao, hoặc ít ra là không thấp. Theo đó, dân trí phải đạt đến một trình độ nào đấy là điều kiện cần cho dân chủ. Tuy nhiên, không mấy ai chỉ ra được trình độ nào đấy cụ thể ra sao.
Dân trí được định nghĩa là trình độ hiểu biết của người dân, nói chung [1]. Ở một nước như Việt Nam, đa số người dân sống bằng nông nghiệp, lại ít có điều kiện tiếp cận với tri thức, nên trình độ hiểu biết nói chung – hay dân trí – là tương đối thấp.
Tôi không có ý muốn bàn cãi với những ai phản đối nhận định trên, bởi đó không phải là một trong những điều mà bài viết này hướng tới. Thay vào đó, tôi muốn chúng ta cùng đi đến một khẳng định rằng: Dân trí thấp vẫn có thể có dân chủ.
2. Cuộc bầu cử tại Ấn Độ vào tháng 5 vừa qua đã cho thấy rõ nét về quyền làm chủ của người dân nước này. Mặc dù đa số người dân Ấn Độ sống trong đói nghèo, và bởi thế, không có hoặc ít có điều kiện học hành, nhưng họ vẫn có thể sử dụng hiệu quả lá phiếu.
Trong một bài viết về cuộc bầu cử, Hồng Nga của BBC Việt ngữ đã mô tả một cụ bà 53 tuổi tên là Nila Devi, một nông dân ở làng Chhiattar, bang Bihar nghèo nhất nhì̀ Ấn Độ̣: “Giống như đa phần phụ nữ ở độ tuổi trung niên trong làng, bà Nila không biết chữ và chỉ nhận biết các đảng chính trị theo màu cờ sắc áo. Nhưng bà biết phải bầu cho ai.”[2]
|
|
Đọc thêm...
|
|
|
|
|
|
|
|
